دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
آنچه به اشتباه «خار پاشنه» مینامیم/ واکاوی دردهای کف پا از نگاه متخصص طب فیزیکی
درد پاشنه پا به عنوان یکی از شایعترین شکایات اسکلتی-عضلانی، سالانه بخش قابل توجهی از مراجعات به کلینیکهای توانبخشی را به خود اختصاص میدهد. دکتر زهرا زارع، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و عضو هیأت علمی دانشکده پزشکی شیراز، با تأکید بر لزوم اصلاح باورهای عمومی درباره این عارضه، زوایای تخصصی مدیریت درد پاشنه را تشریح کرد.
دکتر زارع با تصریح اینکه در میان عامه مردم این عارضه به غلط با نام «خار پاشنه» شناخته میشود، اظهار داشت: از منظر تخصصی، علت اصلی درد، معمولاً التهاب و تغییر فاشیای کف پاست؛ در واقع، وجود زائده استخوانی که در تصاویر رادیولوژی مشاهده میشود، لزوماً با درد بیمار ارتباط مستقیم ندارد و نباید به عنوان عامل اصلی درد تلقی شود.
این عضو هیأت علمی دانشکده پزشکی شیراز، فاشیای کف پا را باندی ضخیم از بافت همبند توصیف کرد که وظیفه حیاتی حمایت از قوس طولی پا و جذب شوکهای مکانیکی را بر عهده دارد؛ او افزود: ضربات ریز و تکرار شونده در محل اتصال فاشیا به استخوان، منجر به واکنشهای التهابی و در نهایت تغییرات آسیب شناختی بافت آن میشود.
دکتر زارع عوامل مستعدکننده این بیماری را در چهار دسته اصلی برشمرد:
۱. اختلالات بیومکانیک (مانند کف پای صاف یا چرخش بیش از حد پا به داخل)
۲. مؤلفههای شغلی (ایستادن طولانیمدت بر سطوح سخت و نشستنهای مداوم که موجب کوتاهی عضلات پشت ساق میشود)
۳. اختلالات عضلانی (به ویژه کوتاهی تاندون آشیل)
۴. شاخص توده بدنی (BMI) بالا (که استرس مکانیکی بر بافت نرم کف پا را افزایش میدهد)
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی دانشکده پزشکی شیراز در خصوص راهکارهای کلیدی پیشگیری و مدیریت علمی، تشخیص این عارضه را عمدتاً مبتنی بر تاریخچه بالینی و معاینه فیزیکی دانست و گفت: بارزترین علامت، درد در اولین قدمهای صبحگاهی یا پس از دورههای استراحت طولانی است که با فعالیت ملایم کاهش مییابد.
دکتر زارع برای پیشگیری و بهبود، رعایت نکات زیر را ضروری دانست:
استفاده از کفشهای تخت (بدون قوس) یا پاشنههای بسیار بلند، ریسک آسیب را به شدت افزایش میدهد، انجام تمرینات کششی و گرم کردن اصولی پیش از شروع فعالیتهای ورزشی یا شیفتهای کاری پرتحرک الزامی است و همچنین حفظ تناسب اندام، موثرترین راه برای کاهش بار مکانیکی دائمی بر سیستم اسکلتی پاست.
او همچنین بر اهمیت تمرینات عملکردی تأکید کرد و افزود: تمرینات کششی ساق و کفپا باید اصولی و مداوم انجام شوند؛ هر حرکت ۳۰ ثانیه نگه داشته و ۳ تا ۵ مرتبه تکرار شود. همچنین تقویت عضلات داخلی پا (مانند جمع کردن حوله با انگشتان) به عنوان ضربهگیر، بار را از روی بافت حساس فاشیا برمیدارد.
دکتر زارع در پایان با خاطرنشان کردن اینکه درمان موفقیتآمیز نیازمند یک رویکرد چندجانبه است، تأکید کرد: تمامی مداخلات تخصصی از جمله آنالیز گیت (نحوه راه رفتن) و تجویز کفیهای ارتوپدیک اختصاصی، تمریندرمانی، تزریقات تخصصی و روش های نوین مانند شاکویو و لیزر پرتوان، تحت نظر متخصص انجام میگیرد. لازم است بیماران بدانند که جراحی آخرین راهکار محسوب میشود و بیش از ۹۵ درصد بیماران با روشهای غیرتهاجمی و اصلاح بیومکانیک به بهبودی کامل دست مییابند.
پایان خبر
نظر دهید