به مناسبت سالروز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، دکتر حسین محمودیان، عضو هیات علمی گروه اخلاق پزشکی دانشکده پزشکی شیراز، در گفت‌وگویی به جایگاه والای «اخلاق» و «سلامت» در شاهنامه پرداخت و این اثر جاودانه را فراتر از یک حماسه ملی، پیوندی عمیق میان حکمت، اخلاق و هویت ایرانی دانست.

دکتر محمودیان با اشاره به اینکه اخلاق در نگاه فردوسی یک بحث تشریفاتی نیست، اظهار داشت: در شاهنامه، اخلاق معیار اصلی تمایز انسان‌های والا و قهرمانان راستین از انسان‌های فرومایه است. فردوسی اخلاق را با مفاهیمی چون خرد، عدل، نام و حکمت گره زده است.

او  در ادامه به چهار رکن اصلی اخلاق شامل خرد و دانایی، عدل و دادگری، نام و آوازه و تقابل اخلاق و قدرت در اندیشه فردوسی اشاره کرد و افزود: خرد ریشه تمام رفتارهای اخلاقی است. انسانی که از خرد بی‌بهره باشد، در برابر وسوسه‌ها و هیجاناتی نظیر طمع و خشم آسیب‌پذیر خواهد بود؛ بالاترین فضیلت حاکمان نیز از دیدگاه فردوسی، عدالت است، چرا که عدالت یک وظیفه الهی و بشری برای بقای کشور است. اخلاق نیز راهی برای رسیدن به جاودانگی است. قهرمانان شاهنامه نه برای مال، بلکه برای حفظ نام نیک و کرامت انسانی می‌جنگند و این تنها راه ماندگاری در تاریخ است. فردوسی نشان می‌دهد که قدرت بدون اخلاق، مقطعی و ویرانگر است، اما قدرتی که بر پایه حق استوار باشد، به پیروزی نهایی و ثبات می‌رسد.

عضو هیات علمی گروه اخلاق پزشکی، شخصیت‌هایی چون رستم و سیاوش را نماد پاکدامنی و ایستادگی بر اصول اخلاقی حتی در برابر مرگ دانست و تصریح کرد: شاهنامه در واقع یک سیستم زیست‌شناختی-اجتماعی است؛ اگر جامعه‌ای خرد و عدالت را رها کند، از لحاظ تمدنی فرو خواهد پاشید.

دکتر محمودیان در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم سلامت در شاهنامه پرداخت و گفت: اگرچه فردوسی مانند ابن‌سینا به طبابت حرفه‌ای اشتغال نداشته، اما محتوای حکیمانه طبابت در جای‌جای شاهنامه جاری است. در فرهنگ شاهنامه، حکمت و سلامت روح مقدم بر سلامت جسم است.

او افزود: بسیاری از پژوهشگران، شعر فردوسی را نوعی طبابت روح می‌دانند. در زمانه او، دانش طب با فلسفه و شعر در هم تنیده بود. فردوسی با بازسازی اساطیر ایران، در واقع سعی در ترمیم و شفابخشی به هویت و روح ملی ایرانیان داشت. شاهنامه نسخه‌ای شفابخش برای درمان فراموشی تاریخی و از دست رفتن ریشه‌هاست.

دکتر محمودیان در پایان خاطرنشان کرد که حکیم فردوسی با پیوند میان زبان، روایتگری و حکمت، اثری خلق کرده است که همچنان پس از قرن‌ها، می‌تواند راهگشای اخلاقی و ضامن سلامت معنوی جامعه باشد.

پایان خبر