دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
هنر «نه» گفتن/ چرا مرزگذاری سالم کلید سلامت روان ماست؟
یکی از چالشهای بنیادین در حوزه روانشناسی در تعاملات فردی و اجتماعی، واکاوی مرزگذاری سالم است؛ زهرا خداکرمی، روانشناس دانشکده پزشکی، در این مطلب تأکید میکند که ناتوانی در بیان «نه» منطقی، ریشه در چالشهای عمیقتری دارد که سلامت روان ما را نشانه گرفتهاند.
به گزارش روابط عمومی دانشکده پزشکی، زهرا خداکرمی صحبت خود را با یک پرسش چالشبرانگیز آغاز میکند: آیا در مواجهه با درخواستهای دیگران، به جای پاسخ شفاف، در چرخه اهمالکاری و پیچیدهسازی کلامی گرفتار میشوید؟ آیا مرزهای روانی شما توسط احساس گناه کاذب محافظت میشود یا با رفتارهای تدافعی تخریب میگردد؟
این روانشناس میگوید: در روانشناسی بالینی، تعیین مرزهای روانی یک ضرورت است، نه یک انتخاب؛ ناتوانی در بیان شفاف نیازها بدون تجاوز به حقوق دیگران، بسیاری از مراجعین را به سمت مکانیسمهای دفاعی ناکارآمد سوق میدهد؛ رفتارهایی همچون آسمان و ریسمان بافتن، بهانهتراشیهای بیپایان یا حتی کنایههای سرزنشگرانه برای فرار از پاسخدهی مستقیم.
خداکرمی میان دو رویکردِ متضاد، خطکشی دقیقی انجام میدهد:
1- خودآگاهیِ متمرکز: در این رویکرد، فرد با اعتمادبهنفس کامل، اولویتهای خود را اعلام میکند. نیازی به توجیه افراطی نیست. مثال عینی آن این جمله است: میدانم این پروژه چقدر برایتان اهمیت دارد، اما در حال حاضر برنامههای من اجازه مشارکت در این امر را نمیدهد.
2-رفتارهای آسیبزا و تدافعی: استفاده از مکانیسم «فرافکنی» (مثلاً متهم کردن درخواستکننده) یا «فرار کلامی» (تلاش برای منصرف کردن طرف مقابل)، اگرچه به ظاهر «نه» گفتن را دور میزند، اما در واقع به تخریب زیربنای روابط منجر میشود.
زهرا خداکرمی بر یک نکته کلیدی در درمان تأکید میکند که میتواند گرهگشای بسیاری از تعارضات ارتباطی باشد: فراموش نکنید شما مسئولِ محتوایِ پاسخِ خود هستید، نه مسئولِ واکنشِ احساسیِ طرف مقابل.
او در پایان میافزاید: اگر مخاطب شما با شنیدن یک نهِ مؤدبانه و شفاف، منطقِ خود را از دست میدهد، این مسئله نشاندهنده یک نقص ساختاری در تعاملاتِ آن فرد است، نه نشانهی ضعفِ شما در مرزگذاری. ناتوانی در گفتن نه مستقیم، نوعی توهین به هوش مخاطب و تضعیف عزتنفس خودتان است.
این روانشناس دانشکده پزشکی معتقد است ریشه چالش در مرزگذاری، اغلب در فقدان استقلال درونی نهفته است و یادگیری این مهارت، هموارترین مسیر برای رسیدن به بلوغ شخصیتی و آرامش روان در محیطهای پویای آموزشی و کاری است.
او در پایان میافزاید: اگر مخاطب شما با شنیدن یک نهِ مؤدبانه و شفاف، منطقِ خود را از دست میدهد، این مسئله نشاندهنده یک نقص ساختاری در تعاملاتِ آن فرد است، نه نشانهی ضعفِ شما در مرزگذاری. ناتوانی در گفتن نه مستقیم، نوعی توهین به هوش مخاطب و تضعیف عزتنفس خودتان است.
این روانشناس دانشکده پزشکی معتقد است ریشه چالش در مرزگذاری، اغلب در فقدان استقلال درونی نهفته است و یادگیری این مهارت، هموارترین مسیر برای رسیدن به بلوغ شخصیتی و آرامش روان در محیطهای پویای آموزشی و کاری است.
پایان خبر
نظر دهید