دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
آیا شما هم بیش از حد فکر میکنید؟ بررسی چالش «اشتغال ذهنی بیش از حد» از زبان دکتر اسماعیل سلطانی
از نظر علم روانشناسی یکی از چالشهای رایج دوران معاصر، چالش «فکر کردن بیش از حد» میباشد. در این راستا، دکتر اسماعیل سلطانی، عضو هیات علمی گروه روانپزشکی دانشکده پزشکی شیراز به بررسی راهکارهای مدیریت این وضعیت پرداخت.
به گزارش روابط عمومی دانشکده پزشکی، دکتر سلطانی در آغاز، ماهیت ذهن را چنین توصیف میکند: همانگونه که کار اصلی قلب پمپاژ خون است، کار اصلی ذهن نیز تولید فکر است. ذهن ما مانند کارخانهای است که به صورت خودکار و مداوم در حال تولید محصول (فکر) است. ما از طریق افکار خود به دنبال حل مشکلات، مرور گذشته و پیشبینی آینده هستیم.
او خاطرنشان میکند که تفکر اگر در خدمت حل مسئله و برنامهریزی باشد، مفید است؛ اما زمانی که به شکل غیرطبیعی و تکراری مانند وسواس فکری، نشخوار ذهنی یا نگرانیهای بیمورد در میآید، از کارکرد مفید خارج شده و به یک چالش جدی تبدیل میشود. افکار خودکار، سریع، تکراری و اغلب غیرواقعبینانه، بخشی همگانی از تجربه بشری هستند.
دکتر سلطانی با اشاره به مطالعات روانشناختی، عوامل متعددی را عامل اصلی این وضعیت دانست که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. نحوه واکنش به افکار: تلاش برای کنترل، سرکوب یا نادیده گرفتن افکار، نتیجه معکوس دارد. او تأکید میکند: هرچه بیشتر بخواهید جلوی یک فکر را بگیرید، بیشتر به آن فکر خواهید کرد.
۲. اختلالات روانی: در اختلالات مختلف، ذهن به سمت موضوعات خاص گرایش مییابد؛ مثلاً در اختلال تغذیه، اشتغال ذهنی با وزن و غذا، یا در افسردگی، تمرکز بر شکستها و فقدانها است.
۳. تفسیر وقایع: طبق مدلهای شناختی، این تفسیر ما از اتفاقات است که احساسات را میسازد، نه خودِ اتفاق. تفسیرهای افراطی، منجر به افکار منفی بیشتر میشوند.
۴. فشارها و استرس: در پاسخ به استرس، بدن با ترشح آدرنالین، همزمان با افزایش ضربان قلب، موجی از افکار منفی را نیز به راه میاندازد.
۵. مسائل حلنشده: مشکلات مالی، بیماریهای جسمی و دردهای مزمن، اگر راه حلی نداشته باشند، در قالب نگرانی و خودسرزنشی به صورت تکراری در ذهن ظاهر میشوند.
در بخش پایانی، دکتر سلطانی دو راهکار کلیدی برای مدیریت این وضعیت ارائه میدهند:
پرورش مهارت ذهنآگاهی : یادگیری اینکه چگونه از افکار خود آگاه باشیم، توجه را به لحظه حال معطوف کنیم و بدون قضاوت، افکار را همانگونه که هست بپذیریم.
در بخش پایانی، دکتر سلطانی دو راهکار کلیدی برای مدیریت این وضعیت ارائه میدهند:
پرورش مهارت ذهنآگاهی : یادگیری اینکه چگونه از افکار خود آگاه باشیم، توجه را به لحظه حال معطوف کنیم و بدون قضاوت، افکار را همانگونه که هست بپذیریم.
آشنایی با ماهیت افکار: دکتر سلطانی هشدار میدهند: هر فکری که به ذهن میرسد، لزوماً واقعیت نیست. هر فکری صرفاً یک فکر است، نه یک حقیقت.
او توصیه میکنند که به جای مبارزه با ذهن، یاد بگیریم تنها افکارمان را توصیف کنیم و اجازه دهیم ذهن کار خودش را انجام دهد، بدون اینکه به آن واکنش نشان دهیم یا در دام قضاوتهای آن بیفتیم.
پایان خبر
پایان خبر
نظر دهید