دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
عضلات کف لگن، گهوارهی پنهان سلامت/ از زبان دکتر زهرا زارع متخصص طب فیزیکی و توانبخشی
عضلات کف لگن، همچون گهوارهای عضلانی در پایینترین قسمت لگن قرار دارند که وظیفه حمایت از اندامهای داخلی از جمله مثانه، رحم و رکتوم و کنترل فرآیند دفع را بر عهده دارند. اختلال در عملکرد این عضلات، فراتر از یک مشکل ساده است و میتواند تمام جنبههای زندگی فردی، اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد. متأسفانه بسیاری از بیماران به دلیل شرم یا ناآگاهی، سالها با این مشکلات کنار میآیند؛ در حالی که در اکثر موارد، با استفاده از رویکردهای نوین توانبخشی، این مشکلات بدون نیاز به جراحی قابل درمان هستند. در این مقاله دکتر زهرا زارع متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز به بررسی آن میپردازد.
به گزارش روابط عمومی دانشکده پزشکی، دکتر زهرا زارع ادامه داد: مشکلات این ناحیه همیشه ناشی از ضعف عضله نیست؛ گاهی مسئله، بیش از حد سفت شدن عضلات یا عدم هماهنگی پیامهای عصبی و حرکات عضلانی است. از جمله این اختلالات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عدم هماهنگی عملکردی: در حالت طبیعی، عضلات باید هنگام دفع شل شوند تا مسیر باز شود، اما در افراد مبتلا به عدم هماهنگی، عضلات به جای رها شدن، منقبض میشوند! این تضاد در عملکرد، عامل اصلی بسیاری از یبوستهای مزمن و دردهای دفعی است.
- افتادگی و انواع بیاختیاری: هنگامی که عضلات قدرت خود را از دست میدهند، اندامهای داخلی جابجا شده و فرد با احساس سنگینی یا انواع بیاختیاری روبرو میشود.
- اسپاسم و دردهای مزمن لگنی: گاهی عضلات در حالت انقباض دائمی قرار میگیرند. این تنش مداوم باعث ایجاد نقاط دردناک میشود که میتواند دردهایی مشابه عفونت ادراری، درد ناحیه مقعد یا دردهای مبهم لگنی ایجاد کند.
به گزارش روابط عمومی دانشکده پزشکی، دکتر زهرا زارع ادامه داد: مشکلات این ناحیه همیشه ناشی از ضعف عضله نیست؛ گاهی مسئله، بیش از حد سفت شدن عضلات یا عدم هماهنگی پیامهای عصبی و حرکات عضلانی است. از جمله این اختلالات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عدم هماهنگی عملکردی: در حالت طبیعی، عضلات باید هنگام دفع شل شوند تا مسیر باز شود، اما در افراد مبتلا به عدم هماهنگی، عضلات به جای رها شدن، منقبض میشوند! این تضاد در عملکرد، عامل اصلی بسیاری از یبوستهای مزمن و دردهای دفعی است.
- افتادگی و انواع بیاختیاری: هنگامی که عضلات قدرت خود را از دست میدهند، اندامهای داخلی جابجا شده و فرد با احساس سنگینی یا انواع بیاختیاری روبرو میشود.
- اسپاسم و دردهای مزمن لگنی: گاهی عضلات در حالت انقباض دائمی قرار میگیرند. این تنش مداوم باعث ایجاد نقاط دردناک میشود که میتواند دردهایی مشابه عفونت ادراری، درد ناحیه مقعد یا دردهای مبهم لگنی ایجاد کند.
او در خصوص رویکرد درمانی در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی در رفع این مشکلات تصریح کرد: ما در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی، به لگن به عنوان یک واحد مکانیکیِ پویا نگاه میکنیم؛ جایی که ارتباط میان ستون فقرات، مفاصل ران و اعصاب اهمیت ویژهای دارد. هدف اصلی ما، «بازآموزی عضلات» است تا آنها بتوانند دوباره به صورت خودکار و صحیح عمل کنند.
این متخصص طب فیزیکی و توانبخشی ادامه داد: در این مسیر، اصلاح سبک زندگی یکی از ستونهای اصلی درمان است. تغییرات هدفمند در عادات تغذیهای مانند افزایش مصرف فیبر و تنظیم مصرف مایعات برای جلوگیری از یبوست، مدیریت وزن جهت کاهش فشار فیزیکی بر عضلات لگن، و تصحیح وضعیت بدن در هنگام نشستن و ایستادن، نقش کلیدی دارند. همچنین، آموزش نحوه صحیح تخلیه مثانه و روده، پرهیز از زور زدن، مدیریت استرس و تمرینات صحیح تنفس، از عوامل حیاتی در پیشگیری از بازگشت علائم هستند.
او با اشاره به اینکه یکی از راه کارهای درمانی تمرینات انقباضی خصوصا تمرین کگل میباشد، افزود: تمرین معروف «کگل» اگر به درستی انجام نشود، بیفایده خواهد بود. بسیاری از افراد به جای تمرکز بر کف لگن، عضلات شکم یا ران را منقبض میکنند. روش صحیح این است که عضلات را با ظرافت و آرامش، به سمت داخل و بالا بکشید، بدون آنکه نفس خود را حبس کنید. دو الگوی اصلی این تمرین عبارتند از:
۱. انقباضات استقامتی: نگه داشتن انقباض به مدت ۵ تا ۱۰ ثانیه و سپس استراحت کامل به مدت ۱۰ تا ۲۰ ثانیه.
۲. انقباضات سریع: یک انقباض قدرتمند و رهاسازی آنی (در حدود ۱ ثانیه) که برای کنترل نشت ادرار در لحظه سرفه یا عطسه بسیار مفید است.
نکته حیاتی این است که استراحت بین هر انقباض به اندازه خودِ تمرین اهمیت دارد تا عضله دچار خستگی مفرط نشود. توصیه میشود این تمرینات سه نوبت در روز و هر بار در ۱۰ ست انجام شود.
دکتر زارع ادامه داد: بسیاری از بیماران میگویند من نمیتوانم عضلاتی را که نمیبینم، کنترل کنم. تکنولوژی «بیوفیدبک» دقیقاً این مشکل را حل میکند. این دستگاه مانند یک آینه هوشمند، فعالیت پنهان عضلات شما را بر روی مانیتور نشان میدهد. شما با چشم خود مشاهده میکنید که کجای حرکت اشتباه است و با راهنمایی متخصص، دوباره یاد میگیرید که چگونه در لحظه مناسب، عضلات را منقبض یا رها کنید. این فرآیند، یک بازآموزی لذتبخش برای بدن است.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پایان با تاکید بر اینکه درمانهای مربوط به مشکلات لگنی کاملا تخصصی و شخصیسازی شده است، خاطر نشان کرد : درمانهای کف لگن باید کاملاً بر اساس نیاز هر فرد طراحی شوند. این پروتکلها شامل طیف گستردهای از متدهای پیشرفته است؛ از جمله تکنیکهای دستی مانند آزادسازی بافتهای همبند، بازآموزیهای عصبی-عضلانی مانند تصویرسازی ذهنی، و تمرینات عملکردی مانند تنفس دیافراگمی. همچنین در برخی موارد، از روشهای نوین مانند تحریک الکتریکی، لیزر پرتوان و طب سوزنی برای تسریع در روند ترمیم و کاهش درد استفاده میشود.
پایان خبر
نظر دهید